درباره نیشابور

نیشابور شهر فیروزه، یکی از قدیمی‌ترین شهرهای ایران است که بزرگان زیادی در آن پرورش یافته‌اند. نیشابور دومین شهر بزرگ استان خراسان رضوی است و در دامنه‌های بلند بینالود در شمال شرقی ایران قرارگرفته است. این شهرِ با فرهنگ و تاریخی، مناظر و بناهایی چون دهکده چوبین نیشابور، کوه‌های بینالود، آرامگاه عطار، معدن فیروزه، کاروانسراها، آبشارها، روستاهایی بر ارتفاعات رشته کوه بینالود، باغ قدمگاه، دره هفت غار، آرامگاه با شکوه خیام و آرامگاه کمال‌الملک و مجموعه افلاک‌نمای خیام را در خود جای داده است. اگر به نیشابور آمدید، تامل کنید؛ صبحش دل‌انگیز است و خاکش گیرا؛ مرزها معنایی ندارد، اما اینجا کسانی خفته‌اند که یادبودشان مست از شعر و عرفانت می‌کند، اینجا دشتی دارد که می‌توان در آن مجنون شد و بینالود کوهی که استوار بر این سرزمین، سایه‌اش مستدام است. نیشابور که اینک حدود نیم میلیون نفر جمعیت دارد با توجه به قدمت و اهمیتی که در طول تاریخ داشته، آثار تاریخی و طبیعی بااهمیت و زیبایی را در خود جای داده است. نیشابور از شهرهایی است که هر مسافری برای شناخت و درک ایران زمین لازم است به آن دیار سفر کند.

نیشابور در دامنه‌های بلندی‌های بینالود در شمال شرق ایران قرار دارد. این شهر در ۷۷۰ کیلومتری شرق تهران و ۱۲۷ کیلومتری غرب مشهد واقع‌شده و مسیر بین‌المللی ریلی و جاده‌ای از آن عبور می‌کند. نیشابور همچنین از طریق جاده‌های محلی با شهرهای کاشمر، فیروزه، قوچان، کدکن، عشق‌آباد و تربت‌حیدریه ارتباط دارد.  این شهر از مهم‌ترین مراکز تاریخی، گردشگری، صنعتی برای کشور و منطقه به حساب می‌آید. نیشابور از عصر صفوی مورد توجه قرار گرفت و در عصر میانه و دوران سلطنت خوارزمشاهیان به‌عنوان پایتخت فرهنگی شناخته شده است. حوزه علمی نیشابور در دوره زرین اسلامی از بزرگ‌ترین مراکز و سرزمین بسیاری از دانشمندان، شاعران، صوفیان و دیگر بزرگان به‌شمار می‌رفته و نیشابور را از بزرگ‌ترین مراکز تمدن و فرهنگ اسلامی به‌خصوص در عصر سلجوقیان می‌دانند. نیشابور بزرگان زیادی را تحویل ایران‌زمین داده است، ازجمله چهره‌های برجسته نیشابور می‌توانیم به مسلم بن حجاج، عمر خیام و عطار اشاره کنیم. از چهره‌های معاصر نیز می‌توان به دکتر شفیعی کدکنی و پرویز مشکاتیان اشاره کرد.

شهرت سوغاتی نیشابور، به فیروزه آن است، نیشابور شهر فیروزه است و معادن فیروزه زیادی در نزدیکی آن قرار دارند. از دیگر صنایع‌دستی نیشابور می‌توانیم به سفال‌گری، فرش‌بافی، نمدمالی، کاشی‌کاری و پارچه‌بافی اشاره کرد.

 

معرفی کلی آثار دیدنی نیشابور:

  1. آرامگاه حکیم عمر خیام نیشابوری

    آرامگاه حکیم عمر خیام نیشابوری- تکنیک عکاسی رد ستارگان عکاس: حسن عبداللهی

آرامگاه خیام مدفن ریاضی‌دان و ستاره‌شناس بزرگ ایرانی «حکیم عمر خیام نیشابوری» است؛ بزرگ‌ترین دستاور وی یعنی «تقویم جلالی» که دقیق‌ترین تقویم دنیاست هنوز هم مورد استفاده‌ی ما ایرانیان است. مجموعه خیام از باغ، کتابخانه، موزه و مهمانخانه تشکیل شده است که باغ آن از باغ‌های دیدنی در ایران معاصر به حساب می‌آید. بنای یادبود مزار این دانشمند بزرگ به سال ۱۳۴۱ شمسی با طرح و نقشه «مهندس هوشنگ سیحون» ساخته شد. تندیسی از حکیم عمر خیام در محوطه ورودی باغ نصب شده است. طرح بنا برگرفته از زندگی، زمانه و اندیشه‌های عمر خیام است که بر هر سه «ریاضی‌دان»، «اخترشناس» و «شاعر» بودنِ خیام استوار می‌باشد.  استاد هوشنگ سیحون، خود درباره این بنا می‌گویند: خیام در واقع سه شخصیت دارد، ریاضی‌دان، منجم و شاعر که باید هر سه شخصیت در بنا نشان داده می‌شد.

حوض‌ها با کاشی فیروزه که در مجموع  قسمتی از ستاره را نشان می‌دهند، به تعداد هفت پر به مفهوم هفت فلک و هفت آسمان و هفت تپه، باز اشاره به افلاک و نجوم، دانش دیگر خیام دارد.

روی هم رفته مجموعه در یک حال و هوای شاعرانه با درختان تنومند در اطرافش ساخته شد و همان طور که خواست خود خیام بوده کاملا باز است و مزارش در بهاران گل افشان.

 

  1. افلاک‌نمای خیام

«افلاک‌نما» مكانی است با سقفی به شكل گنبد با سالنی كه معمولا در مركز آن تجهيزات نوری و كامپيوتری، نصب می‌شود و با استفاده از مجموعه‌ای از نورافكن ها و عدسی‌ها، آسمان، صورت فلكی و ستارگان، بر سقف كروی به نمايش درمی‌آيد و تصاوير بديعی از كرات وستارگان به صورت جلوه‌های ويژه بازسازی می‌شود، آنچنان كه تماشاگران خود را كاملا در فضای نامتناهی احساس می‌كنند. افلاک‌نمای خیام ۲ هزار و ۸۸۹ متر مربع زیربنا داشته و قطر گنبد آن ۳۰ متر می‌باشد و ۴۲۰ نفر ظرفیت دارد، این افلاک‌نما بزرگترین افلاک‌نمای ایران و خاورمیانه و در زمره بزرگ‌ترین افلاک‌نماهای جهان است. طراحی این سازه از مقبره خیام الهام گرفته شده و رنگ فیروزه‌ای به کار رفته در آن نیز نشانگر نگین شهر نیشابور یعنی فیروزه است.

  1. آرامگاه عطار نیشابوری

فریدالدین ابوحامد محمد عطار نیشابوری مشهور به شیخ عطّار نیشابوری یکی از عارفان و شاعران ایرانی بلندنام ادبیات فارسی در پایان سدهٔ ششم و آغاز سدهٔ هفتم است. از مشهورترین آثار این شاعر نامی کتاب‌های «منطق الطیر»، «تذکرة‌الاولیا» و «الهی نامه» را می‌توان نام برد.

  1. آرامگاه کمال‌الملک

مقبره کمال الملک در جوار آرامگاه شاعر معروف پارسی، «شیخ عطار نیشابوری» قرار گرفته است و مدفن «محمد غفاری» معروف به «کمال‌الملک» بزرگ‌ترین نقاش کشور، در سده اخیر و از پرنفوذترین شخصیت‌های تاریخ معاصر ایران در دوران قاجاریه است. محمد غفاری در کاشان به دنیا آمد و دوره حیاتش با چند پادشاه از جمله ناصرالدین شاه گذشت. وی سال ۱۳۱۹ خورشیدی در ملک شخصی خود در حسین‌آباد نیشابور درگذشت. آرامگاه کمال‌الملک نیز مانند آرامگاه خیام توسط «استاد هوشنگ سیحون» طراحی شده و طراحی آن در هماهنگی با آرامگاه عطار نیشابوری نقش مهمی در تاکید بر ارزش‌های فرهنگ ایرانی در این مکان داشته است.

 

  1. دهکده چوبین

مسجد چوبی نیشابور در حومه شهر نیشابور کاملاً با چوب ساخته شده‌است. این مسجد در دهکده چوبین نیشابور قرار دارد و بخشی از مجموعهٔ آثار این دهکده به حساب می‌آید و توسط مرحوم مهندس حمید مجتهدی در سال ۱۳۷۹ ساخته شد.

این مسجد دارای دو مناره به ارتفاع ۱۳ متر است. مجموعه چوبین شامل کتابخانه، موزه، رستوران، آلاچیق، نانوایی، آشپرخانه، وضوخانه و سوئیت است که همگی از چوب هستند.

 

 

  1. فیروزه؛ نگین نیشابور

    فیروزه نیشابور عکاس: فرهاد صفری- خبرگزاری مهر

با توجه به شهرت سنگ فیروزه نیشابور استخراج سنگ فیروزه یکی از صنعت‌های قدیمی و تراشیدن آن از هنرهای قدیمی اهالی این شهر به‌حساب می‌آید. شهرستان نیشابور که به شهر فیروزه شهرت دارد، دارای کانی‌های ارزشمندی از فیروزه است که از بیش از ۲۰۰۰ سال پیش بهره‌برداری می‌شده است. در عرفان و معماری اسلامی رنگ آبی فیروزه‌ای نماد عرفان و وحدت الهی می‌باشد، به همین دلیل در اکثر بناها این رنگ بیشترین استفاده را دارد.