نخستین تصویر واقعی از سیاهچاله

برای نخستین بار در طول تاریخ بشریت، انسان موفق شده از یک سیاهچاله تصویربرداری کند. شپرد دوئلمن از مرکز اخترفیزیک دانشگاه هاروارد می‌گوید: «ما موفق شده‌ایم آنچه که تصور می‌کردیم هیچوقت دیده نخواهد شد را ببینیم». دوئلمن مسئول پروژه‌ای به نام تلسکوپ افق رویداد یا EHT است که این تصویر را تهیه کرده است. این محقق اظهار داشته است که تصاویر به دست آمده از سیاهچاله‌ای که در قلب کهکشان M87 وجود دارد به خودی خود شگفت‌انگیز هستند، اما مهم‌تر از آن تحقیقاتی است که به دنبال آن انجام خواهند گرفت. افق‌های تازه‌ای به روی دانشمندان برای اکتشاف و تحقیق باز شده است.

حدود دو دهه است که بیش از ۲۰۰ دانشمند روی پروژه‌ی EHT کار می‌کنند، این تصاویر حقیقتا یک اکتشاف بین‌المللی است. این پروژه نام خود را از نقطه‌ی غیرقابل بازگشت سیاهچاله یعنی «افق رویداد» گرفته است، مرزی که هیچ چیز حتی نور هم نمی‌تواند از چنگال جاذبه‌ی فوق قوی سیاهچاله فرار کند. بنابراین تهیه تصویر از داخل سیاهچاله کاری غیرممکن است، مگر اینکه خودتان به آنجا بروید و از داخلش عکس بگیرید، البته نه خودتان نه دوربینتان نمی‌تواند به دنیای بیرون برگردد!

پروژه‌ی EHT از افق رویداد سیاهچاله تصویربرداری کرده است، بنابراین می‌توانید شبح تاریک سیاهچاله را در تصویر ببینید. صفحه‌ی گازهایی که حول سیاهچاله با سرعت بسیار بالایی می‌چرخند تشعشعات زیادی منتشر می‌کنند که باعث می‌شود بتوانیم شبح تاریک وسط آن را ببینیم. این سیاهچاله در فاصله ۵۳.۵ میلیون کیلومتری ما قرار گرفته بنابراین هیچ تلسکوپی نبود که بتواند به راحتی آن را رصد کند. اما تیم پروژه‌ی افق رویداد از چندین رادیو تلسکوپ در جای جای جهان استفاده کرده و آن‌ها را به هم متصل کرده و تلسکوپی به اندازه کره زمین به دست آورده‌اند که توانسته این رصد را انجام دهد. از آنجا که هر شب رصد حجم داده‌ای به اندازه یک پتابایت تولید می‌کرده است که آنالیز این مقدار داده کاری بس دشوار و زمان‌بر است، عجیب نیست که دو سال زمان برده تا نخستین نتایج پروژه منتشر شود.

قطر این سیاهچاله‌ ۴۰ میلیارد کیلومتر است، یعنی سه میلیون برابر زمین، و دانشمندان آن را یک «غول» توصیف کرده‌اند. پروفسور هاینو فالکه، از دانشگاه رادبود هلند و کسی که ایده این پژوهش را مطرح کرد، به بی‌بی‌سی گفت: «آنچه می‌بینیم از کل منظومه شمسی ما بزرگتر است. جرم آن ۶.۵ میلیارد برابر خورشید است و فکر می‌کنیم یکی از سنگین‌ترین سیاهچاله‌های موجود باشد. یک غول واقعی است. قهرمان سنگین وزن سیاهچاله‌های کیهان».